Czy muzułmanie obchodzą Boże Narodzenie? Religia, tradycja i porady dla związków mieszanych

Święta mają różne oblicza. Dla jednych to religijne przeżycie, dla innych — czas spotkań, prezentów i migoczących światełek. W mojej polsko‑marokańskiej rodzinie te dwa światy spotykają się co roku przy stole: ja kocham atmosferę Gwiazdki, świecką. Moja rodzina obchodzi Boże Narodzenie religijnie. A dla mojego męża, muzułmanina, narodziny Boga nigdy nie miały miejsca, bo zgodnie z islamem Bóg nie ma początku ani końca. Jak znaleźć wspólny rytm w obchodzeniu świąt i uczynić je naprawdę wyjątkowymi? I czy muzułmanie w ogóle mogą uczestniczyć w obchodach Bożego Narodzenia?

View this post on Instagram

A post shared by Ola | Piszę, kocham Maroko | Migracja i rodzina (@blondynkamiedzykulturami)

Religijne znaczenie Bożego Narodzenia w islamie

Zasadnicza różnica między islamem a chrześcijaństwem to wiara – lub niewiara – w to, że Jezus jest wcieleniem Boga. Muzułmanie uważają Jezusa za proroka. Jest bardzo ważną postacią w islamie, ale nie jest Bogiem. Muzułmanie wierzą, że Bóg nigdy się nie narodził, nigdy nie umarł. Zatem, zgodnie z islamem, taka figura jak „Boże Narodzenie” nie ma sensu. Ma sens natomiast szacunek i cześć dla każdego z proroków, a o Jezusie prorok Muhammad mówił jako o najbliższym sobie ze wszystkich proroków.

Jezus jest prorokiem, którego imię wielokrotnie wymienione jest w Koranie, podobnie jak jego historie. Status Jezusa jako proroka jest bardzo wysoki w islamie. Podobnie jak Maryi – jedynej kobiety wymienionej w Koranie z imienia. Postać Jezusa jest częścią islamu tak jak postaci Abrahama, Mojżesza, Dawida i wielu innych. Według islamu i nauk proroka Muhammada Jezusowi należy się ogromny szacunek. Jednak pojmowanie Jezusa jako wcielonego Boga jest całkowicie sprzeczne z sensem islamu, który mówi, że nie ma bogów ponad Boga Jedynego. (A nie jak nam się wpaja od czasów szkolnych – nie ma boga ponad Allaha. Allah znaczy Bóg po arabsku. Tak samo jak God po angielsku i Gott po niemiecku). I że Bóg nie ma żadnych równych sobie współtowarzyszy.

👉[LINK: Jacy są Marokańczycy? Odkryj stereotypy i popularne opinie]

Czu muzułmanin może obchodzić Boże Narodzenie?

Zanim napisałam ten tekst, przeczytałam wiele wywiadów i opinii. W niektórych znalazłam informację, że muzułmanin, ubierając choinkę i spotykając się w Święta ze swoją chrześcijańską rodziną popełnia ogromny grzech. Natomiast takich opinii jest mniejszość i mają one atakujący wydźwięk. Używa się w nich słowa „niewierni” i argumentuje, że muzułmanin, obcując z wyznawcami innych religii, bardzo grzeszy. Tylko gdzie tu sens i gdzie logika, jeśli muzułmanin może poślubić chrześcijankę i żydówkę? Czy jest jakaś bardziej ścisła forma obcowania niż założenie z kimś rodziny? Można się pogubić.

Muzułmanie w kwestiach religijnych, na które nie są w stanie znaleźć odpowiedzi, udają się do uczonych, którzy wydają fatwy – opinie wydawane przez wykwalifikowanych znawców islamu, wyjaśniające, jak stosować zasady religii w konkretnych sytuacjach.

Poniżej znajdziesz tłumaczenie fatwy i link do niej, objaśniającej, dlaczego muzułmanin może brać udział w chrześcijańskich świętach. Brać udział w tradycji i kulturze, a nie celebrować aspekty religijne.

Czy mogę spędzić Boże Narodzenie z moją niemuzułmańską matką? 

Święta są tuż za rogiem i nie wiem, co zrobić z moją mamą chrześcijanką. Nie chcę, żeby przy tej okazji była sama, ponieważ nie ma przy sobie swojej rodziny i zaprosiła mnie i mojego brata do spędzenia z nią tego dnia. Wiem, że chce naszego towarzystwa. Szanuje nasz wybór religii i podaje nam tylko mięso halal, kiedy odwiedzamy ją na obiad. Składa nam nawet życzenia na naszych Eid. Moim zamiarem nie jest świętowanie Bożego Narodzenia, ale utrzymanie więzi z moją matką. Z drugiej strony słyszałam wiele opinii od muzułmanów, którzy uznawali to za zakazane, a niektórzy nawet posuwają się do stwierdzenia, że jest to shirk. Prosimy o poradę.

Odpowiedź
Wasza szczera troska o bycie posłusznym wobec matki i spędzanie z nią czasu w czasie Świąt Bożego Narodzenia jest godna podziwu, podobnie jak chęć zademonstrowania doskonałego przykładu muzułmańskich manier. Niemniej jednak przerażające jest to, że niektórzy samozwańczy uczeni utożsamiają spędzanie czasu z niemuzułmańskim rodzicem lub rodziną w okresie Bożego Narodzenia z bałwochwalstwem lub politeizmem! Ta opinia jest odstępstwem od prawdziwych, autentycznych nauk islamu, zarówno pod względem litery, jak i ducha.
Islam jest religią miłosierdzia. Miłosierdzie islamu jest uniwersalne i obejmuje wszystkich ludzi bez względu na ich przynależność religijną, różnice kulturowe i pochodzenie etniczne. Obejmuje nawet rośliny i zwierzęta.

Koran nie tylko pozwala muzułmanom utrzymywać więzi z ich niemuzułmańskimi rodzinami, ale wręcz sprawia, że jest to obowiązkowe. Bóg Wszechmogący mówi: „Ale jeśli oni (twoi rodzice) starają się, abyś mi towarzyszył w tym, o czym nie masz pojęcia, nie słuchaj ich, ale towarzysz im w [tym] świecie z odpowiednią życzliwością i podążaj drogą tych, którzy się nawracają z powrotem do Mnie [w pokucie]… ”(Koran 31:15). W tym szlachetnym wersecie Bóg nakazuje nam utrzymywać ciepłe więzi z naszymi rodzinami, nawet jeśli starają się, abyśmy opuścili islam. Tych, którzy okazują szacunek naszym wyborom religijnym i w żaden sposób nie obrażają naszej wiary, powinniśmy chętniej okazywać większą życzliwość i okrywać ich miłosierdziem.

Islam przywiązuje ogromną wagę do koncepcji wysokiej moralności, a nawet ustanawia silny związek między nimi a wiarą. Prorok (niech spoczywa w pokoju i błogosławieństwie) powiedział: „Najbliżsi mnie w Dniu Sądu są ci, którzy mają najlepsze obyczaje”. Dlatego muzułmanom nakazuje się być życzliwym dla innych i powstrzymać się od dyskryminowania ich na podstawie ich wyborów religijnych, pochodzenia kulturowego itp.
Nie ma przeszkód według praw islamu, aby uczestniczyć w obchodach narodzin Jezusa (niech spoczywa w pokoju). Islam jest systemem otwartym, a jego wyznawcy wierzą i szanują wszystkich proroków i posłańców. Traktują wyznawców innych religii z życzliwością w wypełnianiu słów Boga Wszechmogącego: „I nie spieraj się z Ludem Księgi, chyba że w najlepszy sposób” (Koran 29:46)

Jezus, syn Marii (niech spoczywa w pokoju) jest jednym z proroków, których cechuje determinacja i cierpliwość. Prorok Mahomet (niech spoczywa w pokoju i błogosławieństwie) powiedział: „Mam większe prawo do Jezusa, syna Marii, niż ktokolwiek w tym życiu i w życiu ostatecznym; żaden prorok nie został wysłany między nami”. Każdy muzułmanin wierzy, że Jezus jest człowiekiem i prorokiem, który dokonał wielkich cudów z woli Boga Wszechmogącego. Nie dlatego, że był bogiem lub synem Bożym w sensie fizycznego prokreacji – Bóg jest wywyższony ponad to.
Świętowanie dnia narodzin Jezusa jest aktem wiary niezależnie od chrześcijańskich przekonań co do niego. Dlatego nie ma nic przeciwko uczestnictwu w tym radosnym wydarzeniu wraz z rodzicami, rodziną i przyjaciółmi. Jedz z nimi, ale powstrzymaj się od jedzenia wieprzowiny i picia alkoholu z taktem i grzecznością. 

Nie zwracajcie uwagi na nikogo, kto chce zrujnować stosunki między tobą a twoją rodziną i innymi osobami w imię islamu, ponieważ islam jest w tym wszystkim niewinny. A Bóg Wszechmogący wie najlepiej.

Szacunek i tolerancja – podstawa tworzenia rodziny mieszanej kulturowo

W związkach i rodzinach mieszanych kulturowo i religijnie podstawą jest szacunek i zrozumienie. Tak uważam. Bez tego nie ma mowy o budowaniu trwałych relacji. Mimo że nasze rodziny różnią się niesamowicie, to szanujemy się nawzajem i szukamy rzeczy, które nas łączą, a nie dzielą. Mój muzułmański mąż będzie zatem w kościele podczas np. mszy ślubnej albo pogrzebowej. Z szacunku dla religii i tradycji mojej rodziny. Nie będzie się w tym czasie modlił, wykonywał znaku krzyża, ani wypowiadał katolickiego wyznania wiary. Ale będzie obecny. Tak samo jak żony muzułmanów, które są chrześcijankami, podczas ramadanu dbają o uroczystą atmosferę posiłku na przerwanie postu i starają się wspierać swoich mężów w czasie dni pełnych wyrzeczeń.

👉 [LINK: Wszystko o ramadanie. Co warto wiedzieć o świetym miesiącu postu?]
👉 [LINK: Mój pierwszy ramadan]

Jak muzułmanin może uczestniczyć w Świętach Bożego Narodzenia?

Nie ma żadnych przeszkód religijnych, aby muzułmanin uczestniczył w obchodach Bożego Narodzenia z niemuzułmańską częścią swojej rodziny do czasu, kiedy te obchody nie mają dla niego znaczenia religijnego.

Jeśli istota obecności muzułmanina podczas świąt to czas spędzony z rodziną, wzmacnianie więzi, uczestnictwo w ważnym wydarzeniu kulturowym – nie ma żadnych przeciwwskazań.
Zasady uczestnictwa muzułmanina w rodzinnych spotkaniach z okazji Bożego Narodzenia są takie same, jak w przypadku innych świąt i uroczystości. Muzułmanin nie może pić alkoholu, spożywać mięsa haram i wykonywać czynności, których religia zabrania zawsze i wszędzie.

Według praw islamu świętowanie narodzin Jezusa nie jest czynnością haram. Chociaż tu warto zaznaczyć, że w tradycji muzułmańskiej nie obchodzi się urodzin. I według Biblii też nie jest to pochwalane.

Czy muzułmanin może składać życzenia na Boże Narodzenie i łamać się opłatkiem? 

Muzułmanin może składać życzenia chrześcijaninowi do czasu, kiedy jego słowa nie potwierdzają wiary w Trójcę Świętą. Czyli np. muzułmanin może życzyć na święta długiego życia w zdrowiu. Ale nie może życzyć, żeby nowonarodzony Bóg wspomógł twoje wysiłki w nadchodzącym roku.

Jak muzułmanie traktują Boże Narodzenie w rodzinach mieszanych

Przygotowując ten tekst, przeczytałam liczne, rozgrzewajace serce historie muzułmanów z rodzin mieszanych oraz żyjących w Europie, którzy wspominają:

• przynoszenie choinki do domu,
• prezenty w przedszkolu i szkole,
• składanie życzeń i wręczanie upominków mamie-katoliczce,
• czas na odpoczynek.

Okres Bożego Narodzenia to dla muzułmanów w Europie nie religijne święto, ale nadal okazja do spędzenia miło czasu w ciepłej atmosferze. Z resztą nie tylko w Europie. W krajach muzułmańskich z roku na rok coraz powszechniej pojawiają się dekoracje i choinki, a ludzie cieszą nimi oko.

Boże Narodzenie w naszym polsko-marokańskim domu

Mój mąż jest muzułmaninem, więc ani atmosfery świątecznej nie znał, ani, zanim mnie poznał, okres Bożego Narodzenia nie miał dla niego absolutnie żadnego znaczenia. Ja sama obchodzę Gwiazdkę, a nie Boże Narodzenie. Uwielbiam atmosferę, światełka, dekoracje. Już w zasadzie od koncówki listopada wprowadzam do domu światełkowo-piernikową atmosferę, wieszam gwiazdy w oknach i uprzyjemniam sobie ten szaro-bury czas. Moja rodzina natomiast to katolicy i spędzamy święta z nimi.

Nasz dom jest pełen dekoracji, córka uwielbia „Jingle Bells”, razem siadamy do Wigilii, w Mikołajki znajdujemy prezenty w butach, a w Wigilię pod choinką. Świętujemy w zasadzie cały grudzień w wydaniu czysto świeckim, tworząc magiczną atmosferę dla dziecka. Czytając zimowe książeczki, robiąc pierniczki i wymyślając różne aktywności z motywami Gwiazdki. Zawsze to lubiłam, a teraz mam dodatkową motywację, widząc radość naszej córki.

Mój mąż kiedyś miał poczucie, że ze względów religijnych nie powinien brać udziału w Świętach. Dowiedział się jednak, że ani światełka, ani pierniczki, to nie wyrazy religijnego kultu, a po prostu miła tradycja. I teraz sam się nimi cieszy. Nie idzie do kościoła, nie kolęduje, składa świeckie życzenia. Kroi razem z teściem sałatkę jarzynową i ze smakiem je odmsażane pierogi. Z drugiej strony moja rodzina nie oczekuje od niego uczestnictwa w aspektach religijnych.
Różne religie i kultury można łatwo pogodzić, jeśli tylko się chce i okazuje sobie nawzajem szacunek i zrozumienie.

Wskazówki i porady dla rodzin mieszanych

• Oddziel religię od tradycji. Światełka, pierniczki czy prezenty to elementy kultury i atmosfery, a nie kultu religijnego — mogą być wspólną przestrzenią bez konfliktu sumienia.
• Ustalcie własne zasady świętowania. Nie trzeba przejmować wszystkiego ani rezygnować ze wszystkiego. Warto wybrać to, co daje radość — jak dekoracje, kolacje, czy rodzinne spotkania.
• Szanujcie granice drugiej strony. Jeśli ktoś nie chce uczestniczyć w mszach czy kolędach, to w porządku. Można świętować świecko, bez oczekiwań i presji.
• Stwórzcie wspólną atmosferę. Dekoracje, zimowe aktywności, książeczki, pieczenie pierników — to tradycje budujące wspomnienia, niezależnie od wyznania.
• Zaproście rodzinę do dialogu. Krótkie wyjaśnienie „w czym uczestniczę, a w czym nie” często usuwa napięcia i zapobiega niezręcznościom.
• Dajcie sobie czas. To normalne, że początki mogą budzić wątpliwości. Rozmowa, edukacja i praktyka pomagają odnaleźć własny sposób na święta.
• Skupcie się na tym, co łączy. Wspólne gotowanie, prezenty, muzyka, rodzinne spotkania — to wszystko może być piękną częścią świąt bez potrzeby wspólnej religii.

Tradycje bożonarodzeniowe – pochodzenie

Warto się też zastanowić, na ile chrześcijańskie tradycje związane z Bożym Narodzeniem to kwestie religijne, a na ile kulturowe.
Chrześcijanie zaczęli świętować narodziny Jezusa dopiero około 300 lat po jego śmierci, a Polacy – dopiero w XV wieku. Czyli lekko licząc 500 lat po przyjęciu przez Polskę chrztu. Do tego czasu w Polsce nie budowano szopek, nie śpiewano kolęd.

Jeszcze w XVII wieku u nas mówiło się „gody”, a nie „Boże Narodzenie”, a gody trwały od Wigilii do Trzech Króli.  Przez dwa tygodnie należało jak najmniej pracować, urządzać uczty, zapraszać gości, śpiewać i tańczyć.  Gody wywodziły się z czasów pogańskich i były celebrowaniem nadchodzącego ponownie czasu upraw i zasiewów. Nawet sama data 25 grudnia ma swoje źródło w rzymskich saturnaliach czyli święcie zimowego przesilenia i „powrotu słońca”. Pogańskie pieśni i zabawy charakterystyczne dla tego okresu zostały z czasem zastąpione przez duchowieństwo katolickie pastorałkami i kolędami o narodzeniu Jezusa Chrystusa. 

Sama Wigilia w polskiej tradycji pojawiła się dopiero w XVIII wieku! Tak, mi też ciężko było uwierzyć. A nieodłącznym elementem Wigilii był snop siana postawiony w rogu pokoju. Choinki, tak bardzo kojarzone z Bożym Narodzeniem, pojawiły się w Polsce na przełomie XVIII i XIX wieku za sprawą niemieckich protestantów. 

Ciekawostka ✨✨✨

Tradycje związane z Bożym Narodzeniem (poza modlitwą i czytaniem Biblii) przez wyrok sądu w stanie Ohio zostały opisane tak: 

Boże Narodzenie jest tradycją na skalę światową, nie wykracza poza normy żadnej religii i również nie pozostaje jej częścią. Święto to zostało uznane za świeckie, jako część praktycznie wszystkich kultur świata.

Osoby religijne pewnie się tu oburzą. Ale spójrzmy prawdzie w oczy – tak jest. Okres Bożego Narodzenia to znana na całym świecie tradycja i dla większości osób, nawet chrześcijan, nie ma w tym skupienia na głębokim religijnym sensie. W ogóle, grzebiąc na ten temat, dokopałam się do jeszcze jednej rzeczy. Że tradycje bożonarodzeniowe tak naprawdę nie mają nic wspólnego z Biblią i chrześcijaństwem, a są po prostu zaadaptowanymi zwyczajami pogańskimi. Praktycznie we wszystkim. Nie czuję się jednak w mocy, a to i nie ten temat, aby udowadniać, czy ta teza jest prawdziwa. Jednak przyznaję się bez bicia, mocno mnie ten temat zaintrygował.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o muzułmanów i Boże Narodzenie

Blog ci się podoba? Możesz postawić mi wirtualną kawę, jednorazowo, od 8 zł. Dziękuję, że doceniasz moją pracę!